Zambiya
Ülke, Afrika
CountryScope
Kısaca
Nüfus: 21,9 Mn (2025). Dünya sıralaması: 216 ülke arasında 61. sıra; Afrika bölgesinde 54 ülke arasında 22. sıra. Yüzölçümü: 752.612 km². Dünya sıralaması: 249 ülke arasında 40. sıra; Afrika bölgesinde 59 ülke arasında 17. sıra. Kişi başına GSYİH: $1.318 (2025). Dünya sıralaması (1 = en iyi): 210 ülke arasında 187. sıra; Afrika bölgesinde 52 ülke arasında 31. sıra. 2015–2025 döneminde: nüfus 16,4 Mn → 21,9 Mn, GSYİH $21,3 Mr → $28,9 Mr ve kişi başına GSYİH $1.296 → $1.318.
Devlet
- Resmî adı
- Zambiya Cumhuriyeti
- Yerel adı
- Zambia
- Başkent
- Lusaka
- Bölge
- Afrika
- Yönetim biçimi
- Başkanlık cumhuriyeti
- BM üyesi
- Evet
- Devlet başkanı
- Hakainde Hichilema
- Hükümet başkanı
- Edgar Lungu
- Bağımsızlık
- 24 Ekim 1964
- Parlamentodaki kadınlar
- %15 2025
Temel rakamlar
- Nüfus
- 21.913.874 2025
- Yüzölçümü
- 752.612 km²
- GSYİH
- $28,9 Mr 2025
- Kişi başına GSYİH
- $1.318 2025
- Ortalama yaşam süresi
- 66,5 yıl 2024
Pratik bilgiler
- Diller
- İngilizce
- Para birimi
- Zambiya kvaçası (ZMW)
- Saat dilimleri
- UTC+2
- Telefon kodu
- +260
- Acil durum numaraları
- 112, 911, 999
- Trafik yönü
- Soldan
- Priz tipleri
- C, G
- Şebeke gerilimi
- 230 V
Toprak
- Denize kıyı
- Denize kıyısı yok
- Kıyı şeridi, km
- 0
- Komşular
- Angola, Botsvana, Kongo - Kinşasa, Malavi, Mozambik, Namibya, Tanzanya, Zimbabve
- Tarım arazisi
- %32,1 2024
Yükselti
- En yüksek nokta
- Mafinga Central, 2.330 m
- En alçak nokta
- Zambezi, 329 m
- Ortalama yükseklik, m
- 1.138
İklim
- Başkentte ortalama sıcaklık, °C
- 22
- Başkentte en sıcak ay
- Ekim, 27°C
- Başkentte en soğuk ay
- Temmuz, 17°C
- Yağış, yılda mm
- 1.020 2022
Nüfus ve göç
- Nüfus yoğunluğu
- km² başına 29,1 2025
- Yıllık nüfus artışı
- +%2,8 2025
- Şehirlerde yaşayan
- %45,9 2025
- Yıllık net göç
- +6,6 B 2025
- Başka ülkede doğanlar
- %1,2 2024
Yaş ve yaşam süresi
- 0–14 yaş
- %41 2025
- 15–64 yaş
- %57 2025
- 65 yaş ve üzeri
- %2 2025
- Yaşam süresi, kadınlar
- 68,9 yıl 2024
- Yaşam süresi, erkekler
- 64,1 yıl 2024
Doğumlar ve ölümler
- Kadın başına çocuk
- 4 2024
- 1.000 kişide doğum
- 32,7 2024
- 1.000 kişide ölüm
- 5,2 2024
Toplum
- Dinler
- Protestan %75,3, Katolik %20,2, diğer %2,7 ve dinsiz %1,8 (2010)
Yönetişim kalitesi (100 = en iyi)
- Hukukun üstünlüğü, puan 0–100
- 50,5 2025
- Yolsuzluğun kontrolü, puan 0–100
- 38,9 2025
- Hükümetin etkinliği, puan 0–100
- 44,4 2025
- Düzenleyici kalite, puan 0–100
- 47,7 2025
- Söz hakkı ve hesap verebilirlik, puan 0–100
- 52,1 2025
Büyüklük ve büyüme
- Satın alma gücü paritesine göre kişi başına GSYİH
- $4.379 2025
- Yıllık GSYİH büyümesi
- +%3,8 2025
Gelir ve fiyatlar
- Gelir düzeyi (Dünya Bankası)
- Alt-orta gelir
- Kişi başına gayri safi milli gelir
- $1.200 2025
- Enflasyon
- +%13,9 2025
- Fiyat düzeyi, ABD = 100
- 30 2025
Yapı ve istihdam
- Tarım, GSYİH payı
- %4,1 2025
- Sanayi, GSYİH payı
- %35,3 2025
- Hizmetler, GSYİH payı
- %57 2025
- İşsizlik
- %5,9 2025
- Genç işsizliği, 15–24 yaş
- %10,5 2025
- Kadınların işgücüne katılımı
- %56,4 2025
Ticaret ve finans
- İhracat, GSYİH payı
- %35 2024
- İthalat, GSYİH payı
- %27,6 2024
- Cari işlemler dengesi, GSYİH payı
- -%5,5 2025
- Doğrudan yabancı yatırım, GSYİH payı
- +%4,5 2025
- Yurt dışından gelen işçi dövizleri, GSYİH payı
- %1,4 2025
- Vergi gelirleri, GSYİH payı
- %18,8 2024
Yoksulluk ve eşitsizlik
- Gini endeksi (0 = tam eşitlik)
- 51,5 2022
- Günde 3 dolardan az parayla yaşayanlar
- %71,7 2022
Eğitim
- Yetişkin okuryazarlığı
- %71,8 2024
- İlkokul okullaşma oranı
- %116 2024
- Ortaöğretim okullaşma oranı
- %56,8 2024
- Yükseköğretim okullaşma oranı
- %4 2012
- Kamu eğitim harcaması, GSYİH payı
- %4,1 2023
Sağlık hizmetleri
- Sağlık harcaması, GSYİH payı
- %6 2023
- Kişi başına sağlık harcaması
- $80 2023
- Cepten sağlık harcaması, toplam içindeki payı
- %10,3 2023
- 1.000 kişiye düşen doktor
- 0,3 2022
- 1.000 kişiye düşen hemşire ve ebe
- 2,9 2022
- 1.000 kişiye düşen hastane yatağı
- 2 2010
- Kızamık aşısı olan çocuklar
- %88 2024
Halk sağlığı
- 1.000 doğumda bebek ölümü
- 34,6 2024
- 1.000 doğumda 5 yaş altı ölüm
- 48,4 2024
- 100.000 doğumda anne ölümü
- 85 2023
- HIV yaygınlığı, 15–49 yaş
- %9,4 2024
- Diyabet yaygınlığı, 20–79 yaş
- %10,3 2024
- Fazla kilolu yetişkinler
- %29,9 2022
- Tütün kullanan yetişkinler
- %14,3 2024
Yaşam koşulları
- Güvenli içme suyuna erişim
- %73,4 2024
- Temel sanitasyona erişim
- %37,5 2024
- Temiz pişirme yakıtlarına erişim
- %10 2024
Güvenlik
- 100.000 kişide cinayet
- 5,2 2015
- 100.000 kişide trafik kazasında ölüm
- 20,5 2019
- 100.000 kişide intihar
- 7,1 2021
- Siyasi istikrar ve şiddetin olmaması, puan 0–100
- 64,6 2025
- Doğal afet riskleri
- tropikal siklonlar ve kuraklıklar
Hava ve emisyonlar
- Hava kirliliği PM2,5, µg/m³
- 20,2 2023
- CO₂ emisyonu, kişi başına ton
- 0,5 2024
- Sera gazı emisyonu, kişi başına ton CO₂e
- 1,8 2024
Doğa ve su
- Orman alanı
- %60,5 2024
- Koruma alanları
- %41,3 2025
- Yenilenebilir tatlı su, kişi başına m³
- 3.980 2022
- Su stresi, çekilen tatlı su oranı
- %2,8 2022
İnternet ve iletişim
- İnternet kullanan
- %17,1 2024
- 100 kişide mobil abonelik
- 109 2024
- 100 kişide sabit genişbant
- 0,8 2024
- İnternet alan adı
- .zm
Enerji
- Elektriğe erişim
- %53,6 2024
- Kişi başına elektrik tüketimi, kWh
- 514 2024
- Tüketimde yenilenebilir enerji payı
- %83 2021
- Yenilenebilir kaynaklardan elektrik
- %92 2021
- Fosil yakıtlardan elektrik
- %19,9 2024
Ulaşım
- Yıllık hava yolu yolcusu
- 321.739 2023
- Havalimanları
- 120 2025
- Demiryolları, km
- 3.126 2014
Bilim ve yenilik
- Ar-Ge harcaması, GSYİH payı
- %0,3 2008
- Milyon kişide araştırmacı
- 42 2008
- Yıllık bilimsel makale
- 367 2023
- Yerli patent başvuruları
- 18 2024
- Sanayi ihracatında yüksek teknoloji payı
- %1,5 2024